Cyfrowy ślad naszej przeszłości. Jak Połaniec błyszczał na dawnym portalu polska.pl

W 2003 roku na portalu ruszył projekt o nazwie „Miasta w dokumencie archiwalnym”. NASK tworzył go razem z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych. Projekt opisywał na początku szesnaście, potem dziewiętnaście i więcej miejscowości z całej Polski.

Ośrodki te stanowiły historyczne centra kulturalne i gospodarcze, które z czasem straciły na swoim znaczeniu. Celem twórców było przypomnienie czasów ich świetności. Na specjalnej stworzonej mapie Polski dumne miejsce zajmował m.in. Połaniec.

Było to możliwe dzięki przystąpieniu naszego miasta do programu pilotażowego. Połaniec jako jedno z najstarszych miast na pradawnej ziemi sandomierskiej był pierwszym w naszym województwie, którego archiwalia wprowadzono do bazy portalu polska.pl. Wspólny projekt NASK i Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych stał się pięknym przykładem na to, jak nowoczesność może ratować historię.

Po wejściu na podstronę o naszym mieście witał nas przejrzysty układ. Z lewej strony znajdowało się menu. Dzieliło ono informacje na kilka działów, takich jak “POŁANIEC dzisiaj”, “POŁANIEC dawniej”, “POŁANIEC w dokumentach” czy “Galerie zdjęć”. Z prawej strony każdego ekranu dumnie prezentował się herb, a tuż pod nim widniało czytelne “Kalendarium” z najważniejszymi datami. Jak na tamte czasy strona prezentowała się wyśmienicie. Pamiętamy ją dokładnie. Opisywała najstarsze dzieje naszych okolic i wykopaliska archeologiczne. Z zamieszczonych tam artykułów, opatrzonych komentarzem historyków, można było dowiedzieć się m.in. o trudnych momentach, takich jak najazd Tatarów w 1507 roku czy utrata praw miejskich w 1870 roku. Nie zabrakło też barwnych opowieści o dawnym handlu wiślanym i sporze kupców połanieckich z Sandomierzem o sól. Wszystko okraszono informacjami i materiałami źródłowymi.

Co najważniejsze, w tworzenie serwisu włączyli się sami mieszkańcy! Z ogromnym entuzjazmem udostępniali unikalne stare fotografie i pocztówki ze swoich domowych szuflad. Dzięki temu projekt nie tylko uczył historii, ale też wspaniale zacieśniał nasze lokalne więzi.

Na bazie informacji zawartych na portalu polska.pl w 2007 roku powstała publikacja „Połaniec w dokumencie archiwalnym”, wydana nakładem Towarzystwa Kościuszkowskiego w Połańcu. Przedstawia teksty źródłowe, na których opierali się wszyscy badający historię Połańca.

Niestety, każda historia ma swój finał. Pod koniec 2011 roku sytuacja portalu uległa dużej zmianie. W grudniu prawa do zarządzania domenami polska.pl i poland.pl przejęła od instytutu NASK komercyjna spółka Agora S.A. Ten krok wywołał bardzo duże dyskusje w mediach i środowisku akademickim. W ten sposób stara, piękna strona edukacyjna przeszła do historii. Musimy przyznać, że ta strona zdecydowanie przyczyniła się do tego, że zaczęliśmy się bardziej interesować lokalną historią. Wielka szkoda, że tak wspaniałe archiwum zniknęło z sieci, ale dobrze, że zachowały się po nim chociaż ślady. Z sentymentem publikujemy dziś te screeny i dziękujemy wszystkim akademikom, którzy przyczynili się do jej powstania.