Od mitu do korony. Początki Polski zapisane na mapie z XVII wieku

atrząc na mapę po raz pierwszy, od razu zwróciliśmy uwagę na tabelę u dołu mapy. “Nomina Quadraginta Regum Poloniae” po polsku oznacza “Imiona czterdziestu królów Polski”. Dla odbiorców mapy z 1630 roku nie miał to być jedynie zbiór samych legend, a raczej prawomocny fundament ciągłości państwa.

Wyraźnie widać, że ówcześni badacze i skrybowie nie stawiali ostrej granicy między twardym faktem historycznym a podaniem ludowym. Przekaz miał być jednoznaczny. Chodziło o pokazanie korzeni polskiej władzy, które sięgają znacznie głębiej niż akt chrztu z 966 roku. Dopiero wraz z pozycją nr 14 następuje ostre cięcie, w którym wkraczamy w czasy udokumentowane historycznie. Czasy, gdzie mity ustępują miejsca wielkiej polityce.

1. Lech I (postać legendarna): legendarny praojciec Polaków i założyciel grodu w Gnieźnie.

2. Krak (postać legendarna): mityczny twórca Krakowa i władca, za którego rządów pokonano wawelskiego smoka.

3. Lech II (postać legendarna): według legend młodszy syn Kraka, który dopuścił się bratobójstwa, aby przejąć władzę.

4. Wanda (postać legendarna): mityczna władczyni, która wolała rzucić się do Wisły, niż ugiąć się przed niemiecką dominacją.

5. Przemysł / Leszek I (postać legendarna): legendarny dowódca, który podstępem pokonał wrogie wojska i zyskał wielkopolski tron.

6. Leszko (postać legendarna): mityczny książę, który według kronikarskich podań zdobył władzę, wygrywając wyścig.

7. Leszek II (postać legendarna): kolejny władca z mitycznej dynastii przedpiastowskiej, wywodzącej się z rodów plemiennych.

8. Leszek III (postać legendarna): na wpół książę słowiański i rzekomy przodek Popielidów, toczący wojny z cesarstwem rzymskim.

9. Popiel I (postać legendarna): półmityczny władca, rzekomo zarządzający państwem z Kruszwicy, ojciec słynnego Popiela II.

10. Popiel II (postać legendarna): tyran, który według ludowej tradycji zginął zjedzony przez myszy, robiąc miejsce nowej dynastii.

11. Piast Kołodziej (IX wiek): legendarny oracz z Gniezna, uważany za protoplastę pierwszej historycznej dynastii w Polsce.

12. Siemowit / błędnie Leszek IV (IX wiek): książę plemienny zapisany na mapie jako Leszek, choć to miejsce przypada historycznemu Siemowitowi, synowi Piasta.

13. Siemomysł (X wiek, zm. ok. 950-960): władca plemienny z X wieku, historycznie uprawdopodobniony ojciec Mieszka I.

14. Mieszko I (ok. 922-992): pierwszy udokumentowany władca Polski, który poprzez chrzest w 966 roku wprowadził kraj do chrześcijańskiej Europy.

15. Bolesław I Chrobry (967-1025): wybitny strateg wojskowy i pierwszy koronowany król Polski w 1025 roku.

16. Mieszko II Lambert (990-1034): król, którego rządy naznaczone były głębokim kryzysem państwowym, buntami i tymczasową utratą korony.

17. Kazimierz I Odnowiciel (1016-1058): książę, który odbudował zrujnowane państwo i przeniósł główny ośrodek władzy do Krakowa.

18. Bolesław II Śmiały/Szczodry (ok. 1042-ok. 1081/10820: koronowany władca, zmuszony do ucieczki z kraju po konflikcie i zabójstwie biskupa Stanisława ze Szczepanowa.

19. Władysław I Herman (ok. 1043-1102): książę opierający swoje rządy na potężnym palatynie Sieciechu, ulegający presji rosnącej pozycji własnych synów.

20. Bolesław III Krzywousty (1086-1138): zjednoczyciel państwa i obrońca granic, który przed śmiercią w 1138 roku podzielił kraj na dzielnice.

21. Władysław II Wygnaniec (1105-1159): najstarszy syn Krzywoustego i pierwszy senior, ostatecznie pozbawiony władzy przez młodszych braci.

22. Bolesław IV Kędzierzawy (ok. 1122-1173): książę, który przejął zwierzchnictwo w rozbitym kraju po wygnaniu starszego brata.

23. Mieszko III Stary (ok. 1122-1202): ambitny władca wielkopolski, który przez całe życie wielokrotnie walczył o krakowski tron senioralny.

24. Kazimierz II Sprawiedliwy (1138-1194): najmłodszy syn Krzywoustego, który wbrew prawu senioratu objął tron w Krakowie przy wsparciu możnych.

25. Leszek Biały (ok. 1184-1227): książę krakowski zamordowany podczas zjazdu w Gąsawie, co ostatecznie pogrzebało zasadę senioratu.

26. Bolesław V Wstydliwy (1226-1279): książę krakowski i sandomierski, w czasach którego ziemie polskie spustoszyły niszczycielskie najazdy mongolskie.

27. Leszek Czarny (ok. 1241-1288): skuteczny militarnie książę sieradzki i krakowski, z powodzeniem odpierający ataki Litwinów, Jaćwingów i Tatarów.

28. Henryk IV Prawy (ok. 1258-1290): książę wrocławski, który jako jeden z pierwszych Piastów podjął zaawansowane starania o zjednoczenie ziem i koronę.

29. Przemysł II (1257-1296): władca Wielkopolski, który w 1295 roku odzyskał dla Polski po 200 latach tytuł królewski, zamordowany rok później.

30. Wacław II Czeski (1271-1305): monarcha z czeskiej dynastii Przemyślidów, który zdobył polską koronę i wprowadził nowoczesny urząd starosty.

31. Władysław I Łokietek (1260-1333): władca, który ostatecznie zjednoczył główne ziemie polskie i ugruntował ich suwerenność koronacją w 1320 roku.

32. Kazimierz III Wielki (1310-1370): ostatni król z rodu Piastów, wybitny dyplomata i gospodarz, który ufundował pierwszy uniwersytet i zmodernizował państwo.

33. Ludwik Węgierski (1326-1382): król Węgier i Polski, który wydał przywilej koszycki, by zagwarantować sukcesję polskiego tronu swoim córkom.

34. Jadwiga Andegaweńska (1373/1374-1399): młoda królowa Polski, której decyzja o małżeństwie z litewskim księciem otworzyła drogę do potężnej unii dwóch państw.

35. Władysław II Jagiełło (ok. 1362-1434): wielki książę litewski, założyciel dynastii Jagiellonów i zwycięzca nad zakonem krzyżackim w bitwie pod Grunwaldem.

36. Władysław III Warneńczyk (1424-1444): młody król Polski i Węgier, który zginął w walce z armią osmańską w bitwie pod Warną w 1444 roku.

37. Kazimierz IV Jagiellończyk (1427-1492): skuteczny polityk, który po trzynastoletniej wojnie z Krzyżakami przyłączył do Korony Pomorze Gdańskie.

38. Jan I Olbracht (1459-1501): król umacniający pozycję ustrojową szlachty, znany z tragicznej w skutkach wyprawy wojennej do Mołdawii.

39. Aleksander Jagiellończyk (1461-1506): władca, za którego panowania uchwalono konstytucję Nihil novi, będącą fundamentem demokracji szlacheckiej.

40. Zygmunt I Stary (1467-1548): król renesansu, za którego panowania Rzeczpospolita cieszyła się wzrostem potęgi gospodarczej i rozkwitem kulturalnym.

MATERIAŁ POWIĄZANY:

Połaniec na bogato zdobionej, pięknej mapie Polski i Śląska z 1630 roku

Doceniamy Twój czas poświęcony na zgłębianie przeszłości Połańca. Naszą misją jest pielęgnowanie pamięci o regionie, co robimy z prawdziwym zaangażowaniem. Zachęcamy do aktywnego współtworzenia portalu. Jeśli dysponujesz dokumentacją historyczną lub unikalnymi wspomnieniami, podziel się nimi z naszą społecznością. Dziękujemy!