Z fundacji kasztelana połanieckiego. Marcin Rokszycki i sanktuarium w Piotrkowicach

pójrzcie na kolaż ze zdjęć, który dołączyliśmy do dzisiejszego wpisu. Odsłania on przed nami bardzo ciekawą historię fundacji zespołu klasztornego bernardynów w Piotrkowicach. Dzisiaj jest to Sanktuarium Matki Bożej Loretańskiej. Za fundacją klasztoru stał Marcin Rokszycki (Rokicki) herbu Pobóg, długoletni kasztelan połaniecki.

Marcin Rokszycki z Rokszyc i Koniecpola objął funkcję kasztelana połanieckiego w 1622 roku. Pełnił ją nieprzerwanie aż do swojej tragicznej śmierci w 1657 roku. W XVII wieku gród kasztelański w Połańcu w dalszym ciągu strzegł bezpieczeństwa w widłach Wisły oraz Czarnej. Kasztelan Rokszycki był postacią dość wpływową i majętną. Dzięki swojej pozycji mógł realizować ambitne projekty, które po pierwsze podnosiły prestiż jego rodu, a po drugie pozwalały zadbać o duchowe życie mieszkańców regionu.

Największym zachowanym dziełem fundacyjnym kasztelana jest zespół kościelno-klasztorny w Piotrkowicach. Marcin Rokszycki postanowił około 1630 roku sprowadzić tam zakon bernardynów. Główne prace budowlane nad obiektem rozpoczęły się w 1635 r. Zwieńczono je pełnym sukcesem w roku 1652. Potwierdzeniem jest kamienna tablica erekcyjna umieszczona nad głównym wejściem do świątyni.

Tablica jest bezcennym źródłem epigraficznym. Akt fundacyjny stanowi głębokie wyznanie wiary i zarazem historyczny testament. W wyrytych na tablicy łacińskich literach kryje się następujące przesłanie:

“D. O. M. IN LAVDEM B. M. V. ET SANCTOR. MARTINI ET FRANCI: SCI PATRONIS. IN HONOREM. IN GRATIARUM ACTIONEM PRO BENEFICIIS NEC NON IN REMISSIONEM PECCATORVM IN AVGMENTVM DIVINAE GRATIAE IN PRAESENTI ET GLORIAE IN FVTVRO. MARTINVS DE KONIECPOLE ROXICKI CA: STELANVS POŁANECEN. ECCLESIAM HANC CVM SVO MONASTERIO EX FVNDAMENTIS EREXIT A D 1652”.

Tłumacząc na język polski: “Bogu Najlepszemu, Największemu. Ku chwale Najświętszej Maryi Panny i Świętych Patronów Marcina i Franciszka. Ku czci. W dziękczynieniu za otrzymane łaski, a także na odpuszczenie grzechów, dla pomnożenia łaski Bożej w teraźniejszości i chwały w przyszłości. Marcin z Koniecpola Rokicki (Roxicki), Kasztelan Połaniecki, Kościół ten wraz ze swoim klasztorem z fundamentów wzniósł w Roku Pańskiego 1652”.

Zapis nazwiska w formie “Roxicki” to zjawisko typowe dla staropolskiej pisowni i ówczesnej łaciny. Natomiast zaszczytny tytuł “Castellanus Polanecen” podkreśla związek fundatora obiektu z Ziemią Połaniecką. Wzniesienie potężnej świątyni od podstaw wymagało ogromnych nakładów finansowych. A na takie mogła sobie pozwolić jedynie magnateria i szlachta.

Niestety, Marcin Rokszycki stosunkowo niedługo cieszył się swoim wspaniałym dziełem. Zmarł tragicznie w wieku 85 lat. Został zamordowany przez kozaków zaledwie pięć lat po dacie wyrytej na tablicy erekcyjnej. W 1657 roku nowo wybudowany klasztor zbeszczeszciły przechodzące wojska Jerzego Rakoczego. Pomimo dramatycznych zawirowań, świątynia przetrwała najtrudniejsze chwile. Z upływem czasu stała się prężnym ośrodkiem kultu. Dziś jej mury przypominają o dawnej potędze kasztelanii połanieckiej. Przypominają również o postaci kasztelana Rokszyckiego, którego ambicje oraz horyzonty sięgały daleko poza codzienne zarządzanie ziemiami nad Wisłą i Czarną.

Czytaj więcej o klasztorze, kliknij tutaj.