Połaniec na interaktywnej mapie cesarstwa austro-węgierskiego (1869-1887)

apa, którą Państwo widzicie, to tzw. Spezialkarte der Österreichisch-Ungarischen Monarchie (Mapa Specjalna Monarchii Austro-Węgierskiej) w skali 1:75 000. Została wydana na podstawie prac terenowych i opracowań prowadzonych w latach 1869–1887. Połaniec znajdował się wówczas w zaborze rosyjskim (w Królestwie Polskim, tzw. Kongresówce), a nie w granicach Austro-Węgier (Galicji). Mimo to, armia austro-węgierska opracowała mapy tych terenów ze względów militarnych. Jest to jeden z najciekawszych aspektów tej serii.

W przypadku obszarów poza granicami Monarchii (jak nasz Połaniec), Austriacy często bazowali na istniejących, dostępnych rosyjskich materiałach kartograficznych (m.in. w skali 1:42 000 i 1:126 000). Dlatego arkusze z tych terenów mogły być mniej precyzyjne niż te, które były bezpośrednio pomierzone na terytorium Galicji, ale wciąż były niezwykle cennym źródłem wiedzy.

Mapa w skali 1:75 000 jest mapą topograficzną. Dzięki niej można zobaczyć szczegółowy układ osadnictwa, przebieg dróg, linii kolejowych, granice lasów, rzekę Wisłę oraz, co ważne, ukształtowanie terenu (poprzez szrafy lub warstwice). Jest to jedno z najlepszych przedstawień krajobrazu w okolicach Połańca z tamtego okresu. Dziś jest nieocenionym źródłem dla historyków, genealogów i miłośników regionu, pozwalającym na analizę zmian w zagospodarowaniu terenu na przestrzeni ponad stu lat.

Lata 1869-1887 były dla Połańca niestety okresem gospodarczego i administracyjnego upadku. Najważniejszym wydarzeniem było odebranie Połańcowi praw miejskich na mocy ukazu carskiego z 1 czerwca 1869 roku. Władze carskie zdegradowały wówczas wiele miast w Królestwie Polskim do rangi osad, często z powodu niespełniania kryteriów ludnościowych i ekonomicznych, ale też jako represja za udział w Powstaniu Styczniowym. Połaniec stał się osadą miejską i siedzibą gminy w Guberni Radomskiej. Utrata statusu miejskiego wiązała się z dalszym spowolnieniem rozwoju. Był to okres nasilenia procesów rusyfikacji na ziemiach Królestwa Polskiego, mających na celu wynarodowienie i scalenie z imperium rosyjskim.

Przesuwanie mapy: przytrzymaj lewy przycisk myszy | Powiększenie regionu: kółko myszy | Obrót: ALT + SHIFT + MYSZ.

Źródło: Wiedeńskie Archiwum Państwowe przechowujące oryginalne rękopisy map.

Materiał powiązany:

Z carskiej represji do miejskiego rozkwitu. 45 lat temu Połaniec odzyskał prawa miejskie