Połaniec w województwie sandomierskim na mapie Juliusza Kolberga z 1827 roku

est to jedna z serii map województw Królestwa Polskiego, które opracowywano na potrzeby administracji państwowej. Mapa ta łączy w sobie cechy mapy topograficznej i statystycznej. Po prawej stronie arkusza znajduje się „Rys statystyczny Województwa Sandomierskiego”, który zawiera dane o liczbie ludności, domach, miastach, wsiach oraz strukturze wyznaniowej i edukacyjnej regionu. Połaniec znajduje się w dolnej (południowej) części, tuż nad zakolem Wisły, która stanowiła wtedy granicę między Królestwem Polskim a Galicją (Cesarstwem Austriackim) – co wyraźnie zaznaczono napisem „GALICYA AUSTRYACKA”.

Jak wyglądał Połaniec w 1827 r. według realiów tej mapy i dokumentów z epoki? W 1827 roku Połaniec był miastem (prawa miejskie utracił dopiero w 1870 r. w ramach represji po powstaniu styczniowym). Na mapie oznaczony jest sygnaturą właściwą dla miast obwodowych lub prywatnych (w zależności od legendy, tu jako miasto w Obwodzie Sandomierskim). Był miastem nadgranicznym. Wisła była nie tylko barierą polityczną, ale i głównym szlakiem handlowym (transport zboża, soli). W Połańcu funkcjonowała komora celna i punkt kontrolny. Według statystyk z około 1827 roku (zbliżonych do tych z tabeli na mapie), Połaniec liczył około 1700–1800 mieszkańców. Było to miasto o zabudowie niemal wyłącznie drewnianej (murowany był głównie kościół św. Marcina).

Juliusz Kolberg (właściwie Karl Jilius Colberg, 1776–1831) był wybitnym kartografem, geodetą i profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Pochodził z Meklemburgii, ale związał swoje życie zawodowe z Polską. Jako inspektor pomiarów w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu odegrał fundamentalną rolę w ujednoliceniu polskiej kartografii w XIX wieku. Jego mapy słynęły z precyzji, elegancji wykonania (miedzioryt) i bogactwa informacji dodatkowych.