Połaniec na mapie Królestwa Polskiego i Księstwa Śląskiego z 1638 r.
apa „Polonia Regnum et Silesia Ducatus” (z łac. „Królestwo Polskie i Księstwo Śląskie”) z 1638 r. jest ciekawym dziełem kartograficznym z pierwszej połowy XVII wieku. Jej autorem jest słynny szwajcarski rytownik i wydawca Matthäus Merian (1593–1650), który od 1627 roku prowadził we Frankfurcie nad Menem jedną z najbardziej prestiżowych oficyn wydawniczych w Europie.
Praca została wykonana w technice miedziorytu kolorowanego, o wymiarach arkusza ok. 34,5 x 38,3 cm. Mapa pochodzi z jednego z najważniejszych dzieł tamtej epoki – kroniki historycznej “Theatrum Europaeum” (Frankfurt, wydanie po 1638 roku) lub pokrewnego atlasu Neuwe Archontologia Cosmica („Nowa powszechna nauka o państwach, czyli opis wszystkich cesarstw, królestw i państw świata”.). Merian słynął z niezwykłej precyzji oraz dbałości o detale, co sprawia, że jego mapy są dziś cennym źródłem historycznym i poszukiwanym obiektem kolekcjonerskim.
Mapa przedstawia terytorium Rzeczypospolitej oraz Śląska w okresie ich świetności. Uwagę zwracają ozdobne elementy typowe dla epoki baroku. Umieszczony w górnej części kartusz tytułowy jest bogato zdobiony i zawiera łaciński tytuł mapy. Artysta zaznaczył pasma górskie, gęste lasy oraz rozbudowaną sieć rzeczną, która w XVII wieku stanowiła główny kręgosłup transportowy kraju.
W dolnej, prawej części arkusza, w zakolu rzeki Wisły (Vistula), odnajdziemy Połaniec (zapisany jako Polaniecz). Miasto zostało naniesione w bliskim sąsiedztwie Sandomierza (Sandomiria), co podkreśla jego ówczesną rangę administracyjną i gospodarczą w województwie sandomierskim. W 1638 roku Połaniec leżał w województwie sandomierskim, w powiecie sandomierskim. Było to jedno z najważniejszych województw ówczesnej Korony. W tym okresie Połaniec był ważnym centrum produkcji żywności (młynarstwo, piekarnictwo, piwowarstwo) oraz handlu wiślanego (spław zboża i drewna do Gdańska).
Lokalizacja Połańca bezpośrednio nad Wisłą, u zbiegu ważnych traktów, czyni go na mapie Meriana istotnym punktem orientacyjnym w południowo-wschodniej części ówczesnej Korony. Miasto było rozpoznawalnym punktem na mapie siedemnastowiecznej Europy, znanym ówczesnym geografom i podróżnikom.
