
W grudniu 1866 r., po upadku powstania styczniowego władze carskie wprowadzają nowe porządki. Zmianie ulega układ administracyjny, który zaczął obowiązywać od 1867 roku. Zwiększono wtedy liczbę guberni z pięciu do dziesięciu. Dotychczasową, rozległą gubernię radomską podzielono na dwie mniejsze: radomską i kielecką. Powiat sandomierski znalazł się w tej pierwszej.

okładnie z tego okresu pochodzi zapis w “Dzienniku Urzędowym Guberni Radomskiej”, który wydano 31 grudnia 1866 roku. Źródło opisuje ówczesny powiat sandomierski. Przekazuje nam bardzo dokładne liczby mieszkańców miast i wsi. W tamtych czasach ludzi określano w urzędach mianem „dusz”. Jak na tle regionu wypadał Połaniec? W naszym mieście żyło wtedy 1987 dusz. Byliśmy dzięki temu więksi od sąsiedniego Osieka, który liczył 1089 dusz. Wyprzedzaliśmy też Koprzywnicę z wynikiem 1236 dusz. Z drugiej strony, Staszów był ogromnym ośrodkiem, liczącym aż 6013 mieszkańców. Sam Sandomierz miał ich nieco mniej, bo 4299.
Dziennik Urzędowy wymienia również okoliczne gminy wiejskie. Widzimy tu bliskie nam nazwy, takie jak Rytwiany, Ruszcza czy Tursko. Gmina Ruszcza liczyła wtedy 1290 dusz. Na liście znalazły się takie wsie jak Zrębin (zapisany na liście jako Zrembin), Rybitwy, Zdzieci oraz folwark połaniecki. Z kolei gmina Tursko była od niej znacznie większa. Zamieszkiwało ją 2674 dusze. Urzędnicy wymienili tam między innymi Tursko Wielkie i Tursko Małe, a także wsie Niekrasów oraz Ossala. Z dokumentu możemy wyczytać, że działała tam “Cukrownia Szwagrów”. Ciekawym historycznym wpisem z terenów tej gminy jest również „Magazyn Solny”, o którym pisaliśmy w jednym z ostatnich artykułów.

Dziś wiele z tych miejsc bardzo się zmieniło. Niektóre nazwy dawnych wiosek i osad, jak choćby zapisane w dzienniku „Kępa zaduska” czy Rychterówka, mogą wydawać się nam dzisiaj tajemnicze. Ale na szczęście dzięki takim znaleziskom, jak dzisiejsze archiwalia, możemy je ocalić od zapomnienia. Dzięki nim dawna historia Połańca i okolic znów staje się żywa.
Doceniamy Twój czas poświęcony na zgłębianie przeszłości Połańca. Naszą misją jest pielęgnowanie pamięci o regionie, co robimy z prawdziwym zaangażowaniem. Zachęcamy do aktywnego współtworzenia portalu. Jeśli dysponujesz dokumentacją historyczną lub unikalnymi wspomnieniami, podziel się nimi z naszą społecznością. Dziękujemy!





