Tysiące punktów i dawne granice. Połaniec i region na austriackiej mapie z 1856 roku

cheda był wybitnym austriackim geografem i kartografem pochodzącym z Wiednia. Pracował w Wojskowo-Geograficznym Instytucie w Wiedniu. W oryginale mapa nazywała się “Generalkarte des Kaiserthumes des Oesterreichischen Kaiserstaates”. W tłumaczeniu na polski to “Generalna Mapa Cesarstwa Austriackiego”. Jest częścią większej całości.

My skupiamy się na jej czwartym arkuszu wykonanym w skali 1:576 000. Generał Scheda postawił sobie za cel objęcie jednym spojrzeniem ogromnego obszaru ówczesnego imperium. I trzeba przyznać, że mu się to w pełni udało.

Omawiany arkusz składa się z 6 prostokątnych części, na których widać wyraźne ślady zagięć w miejscach łączenia. Wyraźnie widać, że ktoś musiał ją kiedyś starannie składać, być może do wojskowej torby. Cały rysunek otacza ozdobna, roślinna ramka. W górnej części mapy rzuca się w oczy długa, wyraźna, niebieska wstęga. Linia ta oznacza królową polskich rzek, czyli Wisłę. Gdzieś na jej brzegu, pośród gąszczu drobnych napisów, znajduje się nasz Połaniec. Nie będziecie mieć żadnego problemu z jego odnalezieniem.

Tradycyjnie, jak to mamy w zwyczaju, mapkę w wysokiej rozdzielczości znajdziecie w linku pod artykułem. Tak, jak wcześniej wspominaliśmy, sama mapa jest niesamowicie dokładna. Setkami małych punktów oznaczono dawne wsie i miasteczka. Część z nich istnieje do dziś, część niestety pochłonął już czas. Górna część mapy jest dużo jaśniejsza z płaskim terenem. Zupełnie inaczej wygląda jednak jej dolna część, która jest bardzo ciemna i gęsto zarysowana. Autor użył tam tysięcy drobnych, cieniowanych kresek, oznaczających pasma Karpat.

W 1856 roku Połaniec leżał na styku dwóch światów, będąc częścią Imperium Rosyjskiego. Tuż za rzeką rządzili Austriacy. Dla austriackiego wojska posiadanie w swoich zasobach tak dokładnej mapy było znaczną przewagą strategiczną. Ten cenny dokument znajduje się w słynnej światowej bibliotece cyfrowej Davida Rumseya.