Znikające ślady Połańca #18. Chałupa z oborą w Przychodach 99

Łukasz OrłowskiHistoria w kadrze23 października, 2026151 Wyświetleń

Archiwalne zdjęcia chałupy w Przychodach 99 w gminie Połaniec, wykonane podczas prac inwentaryzacyjnych w maju 1981 r. przez St. Stępnia z Pracowni fotograficznej PP PKZ o/Kielce.

Zapraszamy do naszej kolejnej podróży w czasie. Ostatnio spacerowaliśmy po ulicy Osieckiej w samym Połańcu. Dzisiaj zdecydowaliśmy się wyjechać nieco poza granice miasta i odwiedzić pobliską miejscowość Przychody.

radycyjnie naszym głównym źródłem informacji była „karta biała”. Dokumentację tej posesji opracowano na początku lat 80. XX wieku. Kartę ewidencyjną w lutym 1982 roku wypełniła pani mgr Bogumiła Szurowa. Z kolei archiwalne fotografie wykonał w maju 1981 roku pan St. Stępień, a rysunki pomiarowe sporządził w tym samym czasie pan mgr E. Traczyński.

Bohaterką dzisiejszego odcinka jest drewniana chałupa połączona pod jednym dachem z oborą, usytuowana pod ówczesnym numerem 99 w Przychodach. Zbudowano ją około 1875 roku. Jej fundatorem był Piotr Przekota, który gospodarował wówczas na 5 morgach ziemi. Oprócz samej chałupy w skład pierwotnej zagrody wchodziła również stara stodoła.

Jak wyglądało otoczenie tego domu? Zagroda leżała ok. 100 metrów od głównej szosy prowadzącej do Połańca. A dokładnie w narożu drogi biegnącej do Rybitw oraz drogi polnej. Sam budynek ustawiono w dość charakterystyczny sposób tj. tyłem do drogi, przez co jego frontowa elewacja była skierowana na południe. Na wschód od chałupy, w odległości ok. 9 metrów, w późniejszym czasie wybudowano nową stodoła z oborą. Na planie sytuacyjnym posesji odnotowano ponadto szopę oraz przydomowy ogródek. Całość działki otaczał tradycyjny płot ze sztachet, a wokół zabudowań, oprócz drzew owocowych, szumiały wysokie topole i akacje.

Sama chałupa nie była podpiwniczona. Jej dębowe przyciesie spoczywały bezpośrednio na ziemi. Ściany wybudowano z sosnowych krawędziaków łączonych na węgłach z charakterystycznymi „ostatkami” wystającymi do 20 centymetrów. Z zewnątrz drewniany zrąb był starannie malowany na biało. Całość przykrywał dwuspadowy dach o szalowanych deskami szczytach, który pokryto słomą „na gładko”.

Niezwykle barwnie prezentowało się wnętrze budynku. Pod jednym dachem mieściła się część mieszkalna, złożona z sieni i dwóch izb oraz część gospodarcza, czyli obora. Wysokość pomieszczeń wynosiła 2,5 metra. Ściany w izbach pomalowano farbami klejowymi na kolor różowy i przyozdobiono wzorem białych kwiatów, wykonanych za pomocą szablonów. Nad głowami mieszkańców widniały bielone powały z ozdobnie profilowanymi wypustami tragarzy. Z kolei w oborze strop stanowiły luźno ułożone żerdki ocieplone słomą. Na uwagę zasługiwała także stolarka: okna miały opaski w kolorze mahoniu, a prowadzące do izb drzwi pomalowano na odcień ugru (ciepły, ziemisty odcień żółto-brązowy) i wyposażono w tradycyjne klamki paluchowe. Drzwi do obory zamykano natomiast na dawne skoble i wrzeciądz.

Sercem domu były rozbudowane urządzenia ogniowe. W pierwszej izbie znajdował się trzon kuchenny z blachami oraz tradycyjny piec chlebowy, którego tylna część wychodziła bezpośrednio do sieni. W drugiej izbie również stał trzon kuchenny, a oba pomieszczenia łączył wspólny piec ogrzewczy.

Z biegiem dziesięcioleci chałupa przechodziła różne modernizacje. Po 1945 roku w pierwszej izbie ułożono posadzkę z cegły. W drugiej izbie oraz w sieni zachowano tradycyjną glinianą polepę. W tym samym okresie w pierwszej izbie wymieniono stare okno na nowe, trzydzielne, a dawne drzwi spągowe w części mieszkalnej zastąpiono płycinowymi miejscowej roboty. Spągowe, czyli bezramowe drzwi z pionowych desek spiętych poprzecznymi listwami. Od około 1974 roku wewnętrzne przejście z sieni do obory przestało być używane. W momencie spisywania karty na początku lat 80. obiekt był zelektryfikowany, a jego stan określano jako dobry.

Jeżeli pamiętacie ten dom lub rodzinę dawnych właścicieli, to zapraszamy do sekcji komentarzy. Jak wiecie, nic tak nie ożywia archiwalnych zapisków, jak osobiste relacje i wspomnienia mieszkańców. Pozdrawiamy serdecznie.

Doceniamy Twój czas poświęcony na zgłębianie przeszłości Połańca i okolic. Jeśli dysponujesz dokumentacją historyczną lub unikalnymi wspomnieniami, podziel się nimi z naszą społecznością.

Jeśli doceniasz naszą pracę, to możesz postawić nam kawę : kliknij tutaj. Dziękujemy!

Napisz komentarz

Kalendarium Połańca

Ładowanie dzisiejszego wydarzenia...
Media społecznościowe
  • Facebook
  • X (Twitter)
  • YouTube
  • Instagram
Ładowanie następnego posta...
Szukaj Trendy
Zobacz
Ładowanie

Logowanie 3 sekund...

Rejestracja 3 sekund...