Srebrne monstrancje, jedwabne ornaty i tajemnica apokryfu. Wyruszamy w podróż do Połańca z 1727 roku (Część 2.)

Łukasz Orłowski​Z archiwalnej półki29 sierpnia, 2026232 Wyświetleń

Dokument pt. "Wizytacja rzeczowa i osobista kościołów parafialnych, szpitali, kaplic, ołtarzy i bractw znajdujących się w czterech dekanatach archidiakonatu sandomierskiego, mianowicie: rudnickim, miechocińskim, koprzywnickim i połanieckim, pod najszczęśliwszymi auspicjami Konstantego Felicjana z Szaniaw Szaniawskiego przeze mnie, Dominika Lochmana w pierwszych dniach miesiąca marca roku 1727 rozpoczęta, a wreszcie w miesiącu wrześniu ostatecznie zakończona".

W pierwszej części naszej wyprawy poznaliśmy sekrety drewnianej wieży i zakazanego ossuarium. Tym razem zaglądamy do zamkniętych na klucz skrzyń, szaf, a nawet… na plebańskie podwórko. Co skrywał inwentarz połanieckiej parafii i kościoła szpitalnego w 1727 roku? Odkryj z nami drogocenne srebra, egzotyczne tkaniny z Wenecji i Orientu, a także zagadkowe księgi, na czele ze starożytną Ewangelią Nikodema. Zobacz, jak wyglądało fascynujące zaplecze osiemnastowiecznych świątyń.

zisiejsze sobotnie przedpołudnie będzie dobrym momentem do opublikowania części drugiej naszej opowieści z 1727 roku. W poprzednim artykule poznaliśmy wiele ciekawych sekretów. Przyznamy szczerze, że jest to bardzo ciekawy opis, który odkrywa przed nami kolejne ciekawostki historyczne.

Ale to nie koniec. Wizytacja księdza Dominika Lochmana z 1727 roku wciąż trwa. W drugiej części zajrzymy tam, gdzie zwykli wierni rzadko mieli wstęp. Otwieramy zamknięte na kłódki skrzynie połanieckiego dekanatu i kościoła szpitalnego Świętego Ducha. Co w nich znajdziemy? Prawdziwe skarby i przedmioty codziennego użytku. Raport z wizytacji jest fascynującą opowieścią o dawnym świecie. Czytając o lśniących srebrach i drogich materiałach sprowadzanych z daleka, łatwo wyobrazić sobie klimat dawnych mszy. Ale rejestr zdradza nam też, jak wyglądało zwykłe życie na plebanii sprzed 300 lat. Zapisano w nim krowy i owce w oborze, a nawet miedziane garnki do robienia świec.

Największą niespodziankę odnaleźliśmy jednak w skromnym spisie inwentarza w kościele szpitalnym św. Ducha. Wśród starych ksiąg i łacińskich kazań ukryta była tajemnicza, wczesnochrześcijańska Ewangelia Nikodema. Zebrane w dokumencie z wizytacji szczegóły podsumujemy w ostatnim artykule z tego cyklu. Na bazie wizytacji z pewnością powstaną inne kolejne artykuły. Zapraszamy do dalszego odkrywania Połańca z pierwszej połowy XVIII wieku.

Przypominamy również, że podobnie jak w części 1, tekst, który został umieszczony kursywą w nawiasach kwadratowych […], jest naszym własnym dopowiedzeniem i wyjaśnieniem. Nie znajdziecie ich w oryginalnym zapisie inwentarzowym. Dodaliśmy je celowo, aby ułatwić czytającemu treść. Dzięki czemu historyczne terminy zapisane w języku z epoki otrzymują natychmiastowy kontekst. Życzymy miłej lektury.

Ks. Dominik Lochman
ciąg dalszy wizytacji

Inwentarz domowy.

1. Krów Dwie y Jałowica iedna.
2. Owiec trzy. Świni trzy. Kur trzy y gęsi trzy.
3. Stołów Dwa okrągłych. Item [z łac. także, również] Stołków Dwa y ławka.

DEKANAT POŁANIECKI
MIASTO POŁANIEC

SREBRO

  1. Monstrancya suto złocista w promienie podwoyne z koroną desuper [z łac. od góry, na wierzchu] z krzyżem złocistym.
  2. Krzyż wielki na lichtarzu srebrnym.
  3. Puszka srebrna pstrozłocista [częściowo, wybiórczo złocona] z Koroną desuper [na wierzchu] Globus z krzyżykiem małym złocista.
  4. Kielich wielki srebrny złocisty toczoną robotą z Pateną.
  5. Kielichów srebrnych złocistych starych z Patenami cztery.
  6. Kielich mały intus [z łac. wewnątrz] złocisty, ab extra [z łac. na zewnątrz] mieyscami z Pateną po iedney stronie złocisty.
  7. Krzyż wielki srebrny ręczny ieden do Procesyi.
  8. Krzyżyk mały ręczny grzywnę [dawna jednostka miary masy] ważący ad offertorium [z łac. do ofiarowania, części mszy].
  9. Lampy dwie srebrne z łańcuchami srebrnemi.
  10. Ampułek z miseczką srebrnych para.
  11. Puszeczka do chorych srebrna intus [wewnątrz] wyzłocona.
  12. Turybularz [trybularz, kadzielnica]srebrny z łodką [specjalnym naczyniem na kadzidło] y łyżeczką srebrną.
  13. Na wielkim Ołtarzu promienie marypanowe [prawdopodobnie morypanowe, z mory – jedwabnej, mieniącej się tkaniny lub wykonane specyficznym haftem] y Korona ciernista sutozłocista [obficie złocona] srebrna.
  14. Serce na Panu Iezusie srebrne pstrozłociste [częściowo złocone].
  15. Tamże Korony dwie srebrne z promieniami.
  16. Na Ołtarzu […] lub Arcu Triumphali [Łuku Triumfalnym, czyli tak zwanej belce tęczowej w kościele] Dwie koronie srebrne pstrozłociste, sukienka marypanowa haftowana boki spięte srebrne złociste w labry [labry – tutaj: rodzaj ozdobnego motywu roślinnego, ornamentu], Około szyie pereł Drobnych szesć Sznureczkow, koralikow cztery sznurki y obrączek szczerozłotych trzy.
  17. Na Ołtarzu Rozancowym Korona y miesiąc srebrna.
  18. Na noszącym obrazie Rozancowym Dwoie ramiki srebrne w labry wybiane [wybijane w ozdobne ornamenty roślinne].
  19. Korona na Nayświętszey Pannie złocista przy ktorey iest aniołkow para srebrnych y berło złociste.
  20. Korona na P. Iezusie z kamieniami Czeskiemi [szlifowanymi kawałkami szkła imitującymi klejnoty, tzw. czeskimi kryształami] y świat [jabłko królewskie, symbol władzy] złocisty w ręku.
  21. Na tymże Obrazie Vota [wota, przedmioty składane w ofierze dziękczynnej] srebrne Pietnascie.
  22. Item [także] korek [prawdopodobnie zatyczka do ampułki lub chrzcielnicy] ieden srebrny.
  23. Na Ołtarzu S. Anny pstrozłociste Koronki Srebrne trzi, w rogu Ołtarza Dwie sztuki pstro złociste z pięć gwiazdek srebrnych, takze Dwoie zwierciadełka.
  24. Krzyżyk Srebrny pozłocisty.
  25. Medalik srebrny takze złocisty.
  26. Vasa pro Oleis Sacris [z łac. naczynia na Oleje Święte] Srebrne per Modum [z łac. na kształt / w formie] Skrzyneczki.

Miedz Cyna y Mosiądz.
[Miedź, Cyna i Mosiądz]

  1. Miseczka miedziana ad baptismum [z łac. do chrztu] z łyżeczką.
  2. Kociołków miedzianych ad asperginem [z łac. do aspersji, czyli pokropienia wodą święconą] Dwa.
  3. Kociołek wiszący na święconą wodę ieden.
  4. Kociołek do robienia świec miedziany y łyżka.
  5. Tryanguł [trianguł – duży świecznik w kształcie trójkąta, używany dawniej w czasie liturgii Ciemnej Jutrzni] mosiężny u S. Anny.
  6. Lichtarzów stołowych Cynowych cztery.
  7. Vasa pro Oleis Sacris [naczynia na Oleje Święte] Cynowe.
  8. Ampułek Cynowych para iedna z Miseczką.
  9. Lawaterz [naczynie używane do obmywania rąk przez kapłana podczas mszy] Cynowy z blachami Cynowemi y z nalewką.
  10. Dzbanuszków Cynowych do Kwiatów sześć.
  11. Kociołek w kruchcie.
  12. Zegar na Dzwonnicy Dobry.
  13. Dzwonow na Dzwonnicy trzy. y Sygnaturka [najmniejszy dzwon kościelny umieszczany zazwyczaj w oddzielnej wieżyczce na dachu].
  14. Dzwonkow małych do Ołtarzow Dziewięć.
  15. Zelazo do pieczenia Opłatkow iedne [specjalne kleszcze lub forma używana do wypieku hostii].
  16. Kłodek do Zamykania Kościoła trzy.
  17. Lichtarzow mosiężnych Dwanaście.

Ornaty białe.

  1. Ornat lamowy [wykonany z lamy – drogiej tkaniny przetykanej gęsto złotymi lub srebrnymi nićmi] w kwiaty z Kolumną [kolumna / preteksta – ozdobny, pionowy pas materiału biegnący przez środek ornatu] czerwoną Adamaszkową [z adamaszku, luksusowej tkaniny jedwabnej] w złote kwiaty z Stułą y Manipularzem [manipularz – dawny element szat liturgicznych, ozdobna opaska noszona przez kapłana na lewym przedramieniu].
  2. Ornat Adamaszkowy biały iednostayny [jednolity, gładki, bez dodatkowych wzorów z innej tkaniny] w kwiatki złote z Stułą y Manipularzem.
  3. Ornat Izabellowy [izabelowaty – dawne określenie koloru żółtawo-szarego lub piaskowego] z Kolumną zieloną z Stułą y Manipul. [skrót od: Manipularzem].
  4. Ornat w prążki złociste biały iednostayny.
  5. Ornat lamowy z Kolumną czerwoną w złote kwiatki z Stułą y Manipularzem.
  6. Ornat Adamaszkowy z niebieską Kolumną w złote kwiaty z Stułą y Manipularzem.
  7. Ornat w kwiaty złote z Kolumną czerwoną z Stułą.
  8. Ornat Adamaszkowy w kwiaty z Kolumną Szychową [szych to ozdobna nić z nieszlachetnego metalu, imitująca złoto lub srebro] haftowaną z Stułą y Manipularzem.
  9. Ornat lamowy stary z kwiatami, z Kolumną czerwoną w kwiaty złote z Stułą y Manipularzem.
  10. Ornat stary złotogłowowy [ze złotogłowiu – bogatej tkaniny tkanej niemal w całości złotą nicią] z Kolumną czerwoną w prążki z Stułą y Manipularzem.
  11. Ornat Adamaszkowy z czerwoną Kolumną w kwiaty rozne z Stułą y Manipularzem.
  12. Ornat Adamaszkowy z Kolumną niebieską z Stułą y Manipularzem.

Ornaty czerwone.

  1. Ornat Axamitny [aksamitny] koralowy iednostayny [jednolity, uszyty z jednego rodzaju gładkiego materiału] z Stułą y manipularzem [manipularz – dawna, ozdobna opaska noszona przez kapłana na lewym przedramieniu].
  2. Ornat Axamitny z Kolumną [kolumna / preteksta – ozdobny, pionowy pas materiału biegnący przez środek ornatu] Niebieską z stułą y Manipularz. [skrót od: Manipularzem].
  3. Ornat Adamaszkowy [z adamaszku, luksusowej tkaniny jedwabnej] w złote kwiaty z Kolumną Szychową [szych to ozdobna nić z nieszlachetnego metalu, imitująca złoto lub srebro] z stułą y Manipularzem.
  4. Ornat czerwony w prążki wszystek iednostayny.
  5. Ornat lamowy [wykonany z lamy – drogiej tkaniny przetykanej złotymi lub srebrnymi nićmi] złotymi kwiatami z kolumną białą w prążki złote z Stułą y Manipularzem.
  6. Ornat złotogłowowy [ze złotogłowiu – bogatej tkaniny tkanej niemal w całości złotą nicią] sam przez się wszystek z stułą.
  7. Ornat Tabinowy [z tabinu – jedwabnej tkaniny przypominającej morę, o falistym połysku] z Kolumną zieloną w kwiaty złote.
  8. Ornat Atłasowy z Kolumną białą lamową z stułą.
  9. Ornat Ornat [słowo zapisane podwójnie w oryginale] Tabinowy z Kolumną białą Tabinową.
  10. Ornat Kitaykowy [z kitajki – gładkiej, zazwyczaj jedwabnej tkaniny] z Kolumną Kitaykową Fiołkową.
  11. Ornat Adamaszkowy z Kolumną Niebieską w krzyz robiony z Stułą y Manipularzem.

Ornaty zielone.

  1. Ornat axamitny z Kolumną białą z kwiaty złote z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat Adamaszkowy w złote kwiaty z kolumną białą szychową z Stułą y Manipularzem.
  3. Ornat złotogłowowy z Kolumną Tabinową Koloru Cy- trynowego z Stułą y Manipularzem.
  4. Ornat złotogłowowy z Kolumną białą kitaykową.
  5. Ornat Adamaszkowy z Kolumną także Adamaszko- wą czerwoną z Stułą y Manipularzem.
  6. Ornat w drobne Kwiatki z Kolumną Cytrynową Ada- maszkową z Stułą y Manipularzem.
  7. Ornat Adamaszkowy z Kolumną perłową z Stułą y Manipularzem.

Ornaty Fiołkowe.

  1. Ornat Fiołkowy w złote kwiaty y czerwone iedno- stayny z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat Adamaszkowy iednostayny z Stułą y Manipul.
  3. Ornat Kapicowy [wyraz trudny do jednoznacznej interpretacji, prawdopodobnie określający rodzaj tkaniny, być może od słowa “kapa” (nieszpory)] iednostayny z Stułą y Manipularzem.
  4. Ornat Adamaszkowy niebieski z Kolumną czerwoną Adamaszkową z Stułą y manipularzem.
  5. Ornat Kitaykowy popielaty z Kolumną zieloną z Stułą y Manipularzem.

Ornaty czarne.

  1. Ornat Axamitny z Kolumną Adamaszkową czarną z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat Axamitny z Kolumną zieloną Kitaykową.
  3. Ornat Axamitny z Kolumną białą z Stułą y Manipul.
  4. Ornat Popielaty iednostayny z Kwiatkami z Stułą.
  5. Ornat Terklasowy [wyraz zagadkowy, prawdopodobnie zniekształcona nazwa lokalnej lub rzadkiej tkaniny lub np. od “treli” czy innej tkaniny tkanej splotem krzyżowym] z Kolumną białą Adamaszkową.
  6. Ornat Terklasowy z kolumną [pionowym, ozdobnym pasem] zieloną z stułą y Manip. [skrót od: Manipularzem – ozdobną opaską na przedramię]
  7. Ornat Terklasowy z takąż kolumną z stułą y Manip.
  8. Ornat Terklasowy z kolumną czerwoną z stułą y Manipularzem. Item. [z łac. także, również] Dalmatyk [dalmatyka – wierzchnia szata liturgiczna diakona] białych para iedna.

Kapy.
[kapa – długa, wierzchnia szata liturgiczna używana m.in. podczas procesji i nieszporów]

  1. Kapa biała mory weneckiey [mora – jedwabna tkanina o charakterystycznym, falistym połysku] haftowana szychem [szych – nić z nieszlachetnego metalu imitująca złoto lub srebro].
  2. Kapa Axamitna [aksamitna] wzorzysta w Kwiaty, przystrzygane z Kraiami adamaszkowemi [z adamaszku, luksusowej tkaniny jedwabnej] zielonemi.
  3. Kapa czerwona z listwami zielonemi, materyalna [z materii – czyli bardzo bogatej tkaniny, często jedwabnej lub brokatu].
  4. Kapa zielona w kwiaty srebrne y złote z listwami kitaykowemi [z kitajki – gładkiej, zazwyczaj jedwabnej tkaniny] Seledynowemi.
  5. Kapa Tabinowa [z tabinu – jedwabnej tkaniny przypominającej morę] Fioletowa iednostayna [jednolita, gładka].
  6. Kapa czarna Kagrynowa [prawdopodobnie szagrynowa – od szagrynu, rodzaju porowatej skóry lub ziarnistej tkaniny] z listwami białymi w kwiaty.

Antepedia.
[antependia – bogato zdobione zasłony lub zakrycia przedniej części ołtarza]

  1. Antepedia białych płomienistych Siedm.
  2. Antepedium złotogłowowe [ze złotogłowiu – tkaniny tkanej złotą nicią] stare iedno.
  3. Kitaykowe z kwiatami haftowanemi białe.
  4. Atłasowe [z atłasu, gładkiej i lśniącej tkaniny jedwabnej] włoczką wyszywane.
  5. Nędzowe [nieznana/nieczytelna nazwa tkaniny, patrz: uwagi] zielone w kwiaty czerwone.
  6. Złotogłowowe w bryty [bryt – pojedynczy pas materiału; tutaj: szyte z łączonych pasów] Axamitne czerwone.
  7. Tabinowe same przez się czerwone.
  8. Adamaszkowe czerwone y kitaykowych troie.
  9. Na bawełnie haftowane w bryty czerwone.
  10. Kobierczykowatych [przypominających z wyglądu lub splotu kobierce/dywany] zielonych pięć.
  11. Burkatelowych [z brokateli – bogatej tkaniny o wypukłym wzorze, odmiany brokatu] w bryty Dwa.
  12. Antepedium niebieskie Adamaszkowe iedno.
  13. Axamitne strzyzone czarne iedno.
  14. Kitaykowe czarne iedno. Item [także] popielate iedno.
  15. Tabin. [skrót od: Tabinowe] pro defunctis [z łac. za zmarłych, czyli używane podczas mszy żałobnych, zazwyczaj w kolorze czarnym]. Item kitaykowych trzy.
  16. Dywon [dywan] ieden zielony stary. Item Kobiercow cztery.
  17. Sukno czerwone stare na gradusie [stopniu ołtarza].
  18. Sukno zielone iedno, Item Zasłon płociennych trzy.
  19. Tabernaculum [tutaj w znaczeniu conopeum – ozdobnej zasłony/namiotu okrywającego tabernakulum] żółte srebrne kwiatki maiące z kolumną litą Srebrną y z płotkami atłasu białego.
  20. Tabernaculum białe w kwiatki zielone y czerwone z takimiż płotkami.
  21. Tabernaculum Axamitne czerwone z kolumną kitaykową białą z kwiatami przyszywanemi.
  22. Baldachium [baldachim] iedno w pukład [prawdopodobnie “w pokład” lub układane w fałdy/plisy] robione z płotkami haftu szychowego na czterech drążkach do Procesyi.

Firanki.

  1. Firanek pomaranczowych Tyczałowych [prawdopodobnie lokalna nazwa tkaniny lub splotu, patrz: uwagi] para.
  2. Firanek u S. Kantego [przy ołtarzu Świętego Jana Kantego] zielonych kitaykowych para.
  3. u S. Jozefa zielonych kitaykowych para.
  4. W ołtarzu Rożańcowym Cytrynowych para iedna.
  5. Na noszącym Rozancowym Obrazie Firanek w prążki kitaykowych [z kitajki – gładkiej, jedwabnej tkaniny] para iedna.
  6. Firanek pod Krzyzem czerwonych w złote kwiaty para.
  7. Firanek u S. Anny Cytrynowych kitaykowych para.
  8. Opon [opona – duża zasłona, kotara] zielonych na zakrycie Ołtarzow par trzy.
  9. Kap czerwonych sukiennych szesc.
  10. Kap płuciannych [płóciennych] Pięćdziesiąt y ieden.

Lintea Supellex.
[z łac. bielizna kościelna, sprzęty lniane]

  1. Alb sztuczkowych [szytych z kilku sztuk/kawałków materiału] cztery. Item [także] rąbkowych [z rąbka – cienkiego, delikatnego płótna] Dwie.
  2. Alb Kromskiego [prawdopodobnie “kromskiego” – gatunek płótna, być może wyrobu krosieńskiego] płótna Trzynaście.
  3. Humerałow [humerał – lniana chusta noszona przez kapłana na ramionach i szyi pod albą] Dziesięc. Paskow iedwabnych pięć.
  4. Pasow włóczkowych pięc. Item nicianych cztery.
  5. Obrusów wyszywanych włóczką Trzydzieści.
  6. Obrusów różnego płótna Ośmdziesiąt.
  7. Tuwalni [tuwalnia – długi, wąski ręcznik używany w liturgii, czasem rodzaj obrusu] roznego szycia Trzydzieści Dwa.
  8. Tuwalnia z złotemi kwiatami iedna.
  9. Ręczników do lawaterza [naczynia używanego do obmywania rąk przez kapłana] Dwadzieścia.
  10. Ręczniczków małych ręcznych Dziewięcdziesiąt.
  11. Komeszek [komeszka, komża – skrócona alba] lnianych Pięćdziesiąt.
  12. Korporałów [korporał – kwadratowa chusta lniana, na której stawia się kielich i patenę] Pietnaście.

Vela Bursæ y Pale.
[Velum, Bursy i Palki – drobne paramenty liturgiczne]

  1. Vela [velum – z łac. zasłona, chusta m.in. do nakrywania kielicha mszalnego] białych szesc. Pal [palka – usztywniony kwadratowy kawałek płótna do przykrywania kielicha] Dwanascie. Burs [bursa – sztywna, kwadratowa torebka do przechowywania korporału] tyleż.
  2. Vela czerwonych Siedm. Pal Siedm Burs tyleż.
  3. Vela zielonych pięc. Burs trzy. Pal szesc.
  4. Vela Fiałkowych szesc. Burs pięc. Pal pięc.
  5. Vela czarnych Osm. Burs Osm. Pal osm.

Xięgi Kościelne

  1. Mszał nowy w srebro oprawny.
  2. Mszał Drugi stary w srebro oprawny.
  3. Mszał nowy w skurę nakrapianą oprawny.
  4. Mszałow Dwa zielonych starych. Item Dwa.
  5. Mszałikow requialnych [z łac. requiem – używanych podczas mszy żałobnych] szesc. Item Brewiarz.
  6. Graduał, Antyfonarz y Psałterz [księgi liturgiczne zawierające kolejno: śpiewy mszalne, antyfony i psalmy].
  7. Agenda [księga zawierająca teksty obrzędów, sakramentów i błogosławieństw] wielka iedna y małych Dwie Agendek.
  8. Pasyowa xiążka [księga z opisami Męki Pańskiej] iedna y Ewangeliki.
  9. Różancowa xiążka iedna y Metryk trzy.
  10. Xiążek Dwie do Pasyi na wielki Post.

Chorągwie

  1. Chorągiew czerwona Kamlotowa [z kamlotu – gęstej, zazwyczaj kosztownej tkaniny z wełny, sierści lub jedwabiu] iedna.
  2. Chorągwi Dwie Adamaszkowych [z jedwabnego adamaszku] parzystych.
  3. Chorągiewek buraczkowych czerwonych para.
  4. Niebieskich para. Item zielonych atłasowych para.
  5. Chorągiew Wielka załobna iedna.
  6. Krzyz Drewniany Kitayką [z kitajki – gładkiej tkaniny jedwabnej] czerwoną obkryty.
  7. Krzyzyk mały Drewniany ieden.
  8. Krzyzykow do Ołtarzow Siedm.
  9. Lichtarzow Drewnianych wyzłoconych para.
  10. Lichtarzow wysrebrzonych szesc. Item [z łac. także, również] prostych Dwa.
  11. Obrazow na scianach w ramach Trzynascie.
  12. Agnus Dei [z łac. Baranek Boży] wielkie snycerską [rzeźbiarską, wyrzeźbione w drewnie] robotą robione.
  13. Agnus Dei w promienie Drewniane wyzłocone.
  14. Pozytyw Szkatulny [niewielkie, przenośne organy piszczałkowe w kształcie dużej skrzyni lub szkatuły] ieden. Resurrectio [z łac. Zmartwychwstanie – tu: figura Chrystusa Zmartwychwstałego używana w okresie wielkanocnym] Drewniana.

Inwentarz Obory.
[spis żywego inwentarza oraz narzędzi rolniczych plebanii]

  1. Wołow roboczych par Dwie, y Krowa iedna.
  2. Koni par Dwie.
  3. Woz ieden.
  4. Pług ieden.
  5. Radeł [radło – dawne narzędzie rolnicze do spulchniania gleby] Dwoie.
  6. Bron para iedna.

ECCLESIA HOSPITALIS
[z łac. Kościół Szpitalny – świątynia przy przytułku dla ubogich, kościół pw. św. Ducha]

SREBRO

  1. Kielich srebrny tam ab extra quam ab intra [z łac. tak na zewnątrz, jak i wewnątrz] złocisty z Pateną z obu stron złocistą.
  2. Kielich takiz srebrny złocisty z Pateną złocistą.

Ornaty białe.

  1. Ornat atłasowy [z atłasu – gładkiej tkaniny jedwabnej] biały w kwiaty roznego Koloru na nim przyszywanemi z Stułą y Manipularzem [ozdobną opaską na przedramię].
  2. Ornat biały z Tureckiey Materyi [z kosztownej tkaniny, bogato zdobionej, importowanej ze Wschodu] w złote Kwiaty przerabiane z Kolumną czerwoną z stułą y Manipularzem.
  3. Ornat biały z Tureckiey materyi w złote Kwiaty z Ko-lumną niebieską w złote Kwiatki z stułą y Manipularzem.

Ornaty czerwone.

  1. Ornat lamowy [z lamy – tkaniny przetykanej złotem lub srebrem] z Kolumną [ozdobnym, pionowym pasem na środku] białą haftowaną z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat czerwony z Kolumną niebieską w Kwiaty złote z Stułą y Manipularzem.
  3. Ornat Karmazynowy [w kolorze głębokiej, ciemnej czerwieni] Adamaszkowy [z adamaszku] z Kolumną białą z Stułą y Manipularzem.
  4. Ornat czerwony Kitaykowy z Kolumną w prążki białe z Stułą y Manipularzem.

Ornaty zielone.

  1. Ornat zielony Adamaszkowy z Kolumną atłasową Karmazynową z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat na dnie zielonym lamowy [z lamy – tkaniny przetykanej nicią metalową] z Kolumną białą haftowaną z Stułą y Manipularzem [ozdobną opaską na lewe przedramię].
  3. Ornat Adamaszkowy [z adamaszku] niebieski iednostayny [gładki, bez innych materiałów] z Stułą y Manipularzem.

Ornaty czarne.

  1. Ornat czarny plisiowy [z pluszu, tkaniny z miękką okrywą włókienną] z Kolumną białą lamową z Stułą y Manipularzem.
  2. Ornat czarny grubrynowy [z grogranu / grobrynu – prążkowanej tkaniny jedwabnej lub wełnianej] z Kolumną pomarańczową Axamitu strzyżonego z Stułą y Manipularzem.
  3. Ornat Terypelowy [z trypy – rodzaju wełnianego aksamitu lub pluszu] stary z Kolumną białą z Stułą.

Antepedia.
[zasłony, okrycia przedniej części ołtarza]

  1. Antepedium Adamaszkowe czerwone stare.
  2. Antepedium nędzelowe [prawdopodobnie “nędzowe” / “niciowe”, lokalne określenie tkaniny] iedno.
  3. Antepedium na płotnie malowane.
  4. Vela [velum – chusty m.in. do nakrywania kielicha] białych Dwa, Czerwone iedno. Zielone iedno.
  5. Velum Fioletowe iedno. Czarnych Dwa.
  6. Pal [palka – usztywnione płótno na kielich] małych osm. Burs [bursa – sztywna torebka na korporał] Dziewięc.

Supellex lintea.
[z łac. bielizna kościelna / sprzęty lniane]

  1. Korporałów [korporał – kwadratowa chusta lniana pod kielich] Siedm. Puryfikaterzow [puryfikaterz – ręczniczek do wycierania kielicha mszalnego] Dwadziescia.
  2. Alb lnianych Siedm, Humerałow [lniana chusta na ramiona kapłana pod albę] osm.
  3. Komeszek [komeszka, komża] lnianych sztuczkowych [zszywanych z kilku sztuk/kawałków płótna] Dwie. Pasow pięc.
  4. Obrusow szesc. Item [także] Ręcznikow pięc.

Xięgi.

  1. Mszał pro Festis [z łac. na Święta] ieden, Item mały Requialny [z łac. używany podczas mszy żałobnych].
  2. Conciones in Folio pro Dominicis [z łac. Kazania w formacie folio na niedziele] Niemieckie.
  3. Evangelium Nicodemi [Ewangelia Nikodema – wczesnochrześcijański apokryf].
  4. Conciones pro Dominicis Philippi Hartung [Kazania na niedziele autorstwa Philippa Hartunga, znanego kaznodziei jezuickiego].
  5. Analecta Ambrosy Nieszporkowicz [Dzieła (analekta) Ambrożego Nieszporkowicza, polskiego paulina, teologa i historyka jasnogórskiego].
  6. Ludovici Granaten in Epitomen [Skrót (epitome) pism Ludwika z Grenady, hiszpańskiego dominikanina i mistyka].
  7. Sermones Funebrales Joannis de S. Geminiano [z łac. Kazania pogrzebowe Jana z San Gimignano, włoskiego dominikanina].
  8. D. Haymonis Episcopi Halberstaten [Dzieła Haymona, średniowiecznego biskupa Halberstadt].
  9. Conciones in Quadragesimam Josephi Lacoste [z łac. Kazania na Wielki Post autorstwa Józefa Lacoste].
  10. Conciones Osorij Lusitani [Kazania Hieronima Osorio, portugalskiego biskupa i historyka zwanego “portugalskim Cyceronem”].
  11. Conciones pro Dominicis Authore Casparo Sannoz [Kazania na niedziele autorstwa Kaspra Sancheza / Sannoza].
  12. Auctor Sententiarum per alphabetum [z łac. Autor Sentencji w układzie alfabetycznym].

Cætera Supellex.
[z łac. Pozostałe sprzęty / wyposażenie]

  1. Crucifixio [Krzyż, wizerunek Ukrzyżowanego] na Ołtarzu mosiężna, y haftowana Druga.
  2. Dzwonkow małych Dwa, Trzecia Sygnaturka.
  3. Kociołek miedziany na wodę święconą.
  4. Skrzynia z Zamkiem na Schowanie Apparatow [aparatów – tutaj: szat liturgicznych i paramentów kościelnych].
  5. Skrzynia Druga bez Zamku. Item Szaf Dwie.
  6. Obrazow na scianie w ramkach cztery.
  7. Krzyzow Drewnianych do wieszania Ornatow Siedm.
  8. Kłodka do Zamykania Koscioła.

Inwentarz Obory.
[wykaz inwentarza gospodarskiego plebanii]

  1. Wołow para iedna.
  2. Woz bosy ieden.
  3. Pług cum omnibus requisitis [z łac. ze wszystkimi niezbędnymi rekwizytami / elementami].
  4. Radło z Radlicą.
  5. Bron z zelaznemi gwozdziami para iedna.

Koniec cz. 2 ostatniej.
Artykuł podsumowujący w przygotowaniu.

MATERIAŁ POWIĄZANY:

Zegar na drewnianej wieży, zaginione ziemie i zakazane ossuarium. Wyruszamy w podróż do Połańca z 1727 roku (Część 1.)

Doceniamy Twój czas poświęcony na zgłębianie przeszłości Połańca. Naszą misją jest pielęgnowanie pamięci o regionie, co robimy z prawdziwym zaangażowaniem. Zachęcamy do aktywnego współtworzenia portalu. Jeśli dysponujesz dokumentacją historyczną lub unikalnymi wspomnieniami, podziel się nimi z naszą społecznością. Dziękujemy!

Napisz komentarz

Kalendarium Połańca

Ładowanie dzisiejszego wydarzenia...
Media społecznościowe
  • Facebook
  • X (Twitter)
  • YouTube
  • Instagram
Ładowanie następnego posta...
Szukaj Trendy
Polecam
Ładowanie

Logowanie 3 sekund...

Rejestracja 3 sekund...