Echo armat pod Krakowem i cisza przed burzą w Połańcu. Tajemnice miedziorytu z 1768 roku

cyfrowych zbiorach Biblioteki Narodowej znajduje się miedzioryt autorstwa L. Wisgera. Mapa przenosi nas w sam środek dramatycznych wydarzeń XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej. Miedzioryt wykonano w skali około 1:800 000. Pozwala nam spojrzeć na Małopolskę i Sandomierszczyznę oczami ówczesnego kartografa.

Wprawdzie głównym bohaterem ryciny jest oblężony Kraków, ale w górnej prawej części możemy bez problemu odnaleźć naszą miejscowość, która tutaj, z uwagi na język niemiecki, została zapisana jako „Polanicz”.. Dokument jest doskonałym punktem wyjścia do napisania kilku zdań o naszym regionie w odniesieniu do tamtej rzeczywistości. Zatem jak wyglądały okolice Połańca, gdy pod Wawelem decydowały się losy Konfederacji barskiej?

Rycina jest dziełem dwudzielnym. Dolna część, zatytułowana „Wahre Vorstellung der Bloquirung der Stadt Cracow” (Prawdziwe przedstawienie blokady miasta Krakowa) jest szczegółową panoramą miasta otoczonego przez wojska rosyjskie. Widzimy na niej regularne rzędy namiotów wojskowych, oddziały i armaty. Tłem historycznym jest tutaj rok 1768, czas, kiedy konfederaci barscy podjęli desperacką próbę ratowania suwerenności kraju. Z kolei górna część arkusza to mapa „Carte der Gegend von Cracow” (Mapa okolic Krakowa).

W 1768 roku, kiedy rosyjskie prostokąty „osaczały” Kraków (widoczne jako schematyczne punkty na mapie), Połaniec i okolice stanowiły zaplecze dla ruchów wojsk i działań konfederackich. Ziemia sandomierska była jednym z bastionów oporu. To tędy przebiegały szlaki komunikacyjne, którymi przemieszczały się oddziały partyzanckie. Rzeka Wisła służyła wówczas jako naturalna bariera i główna droga transportowa.

Autor ryciny, L. Wisger, nie ustrzegł się błędów, które dziś wywołują uśmiech lub konsternację badaczy. Najsłynniejszym z nich, widocznym w lewej części mapy, jest zapisanie nazwy Siewierz jako „Siberia”.