Dlaczego w Połańcu powinien powstać mural husarza? Husarz jako element zamykający narrację historyczną miasta (ankieta)

ztuka publiczna o tematyce historycznej, zwłaszcza w formie wielkoformatowych murali, odgrywa ważną rolę w procesach rewitalizacji miast oraz w pogłębianiu tożsamości lokalnej i narodowej. Projekty te stanowią estetyczne wzbogacenie przestrzeni i pełnią funkcję dydaktyczną i promocyjną. Dla miast średniej wielkości, takich jak Połaniec, stworzenie szlaków tematycznych opartych na sztuce ulicznej jest sprawdzoną strategią przyciągania turystów, którzy poszukują autentycznych narracji historycznych i kulturowych. Murale pozwalają na głębsze zrozumienie lokalnej historii, zamieniając neutralne, smutne ściany budynków w monumentalne źródła inspiracji dla przyszłych pokoleń.  

Projekt muralu husarza wychodzi poza ramy dekoracyjne. Stanowi on strategiczną inwestycję kulturową, mającą na celu uzupełnienie i uświetnienie dotychczasowej wizualnej opowieści historycznej Połańca, jednocześnie wykorzystując sprawdzone modele realizacji, takie jak ten zastosowany w Miastku (szybka realizacja w zaledwie dwa dni przez Tomasza Żuka w ramach programu “Niepodległa”).

Stan obecny krajobrazu historycznego Połańca

Połaniec posiada już solidne fundamenty w zakresie realizacji ambitnych projektów patriotycznych w przestrzeni publicznej, co znacząco minimalizuje ryzyko niepowodzenia nowej inicjatywy. Miasto może pochwalić się dwoma dużymi, historycznymi muralami, zlokalizowanymi strategicznie na budynkach oświatowych:

1. Mural Kościuszki. Znajduje się na bocznej ścianie Szkoły Podstawowej im. Tadeusza Kościuszki w Połańcu. Upamiętnia on 230. rocznicę ogłoszenia najważniejszego dla regionu i kraju Uniwersału Połanieckiego (1794 rok). Dzieło jest monumentalne, osiągając wymiary 14 na 19 metrów, i przedstawia samego Tadeusza Kościuszkę trzymającego zwinięty dokument Uniwersału oraz walczące oddziały kosynierów. Mural ten został uroczyście odsłonięty 5 maja 2024 roku przy wsparciu m.in. lokalnego sponsora, Enei Elektrowni Połaniec.
2. Mural “Jędrusie”. Zlokalizowany wewnątrz budynku Zespołu Szkół im. Oddziału Partyzanckiego AK „Jędrusie”. Malowidło, o wymiarach 10 metrów szerokości i 3,2 metra wysokości, upamiętnia Oddział Partyzancki AK oraz 80. rocznicę pacyfikacji wsi Strużki. Wykonany został metodą natryskową w surowej, czarno-białej kolorystyce, aby oddać klimat wojennych fotografii. Ten projekt był finansowany przez Fundację PZU, a jego realizację koordynowało lokalne Stowarzyszenie „Wiedza, Energia, Działanie”.  

Liczne sukcesy w realizacji tych projektów prowadzą do ważnych konkluzji. Połaniec dysponuje sprawdzonym i efektywnym modelem administracyjnym oraz logistycznym. Wykazano zdolność do pozyskiwania znaczących funduszy zewnętrznych (Fundacja PZU, Enea, granty) oraz do zarządzania dużymi, politycznie i społecznie widocznymi inicjatywami artystycznymi. Ta udowodniona dojrzałość administracyjna sprawia, że wdrożenie kolejnego ambitnego projektu, jakim jest mural husarza, obarczone jest niskim ryzykiem operacyjnym.

Dotychczasowe murale koncentrują się na historii schyłkowej Rzeczypospolitej (Insurekcja) i historii najnowszej (II WŚ). Istnieje zatem niezagospodarowana, istotna przestrzeń narracyjna, którą może wypełnić symbolika chwały militarnej.

Husarz jako uzupełnienie triumfalnej narracji Połanieckiej

Obecna kolekcja murali historycznych w Połańcu koncentruje się na momentach walki o przetrwanie i oporu w obliczu klęski narodowej. Mural Tadeusza Kościuszki upamiętnia walkę w czasie, gdy Rzeczpospolita chyliła się ku upadkowi, a Insurekcja, choć heroiczna, zakończyła się symboliczną klęską i kolejnym rozbiorem. Podobnie, mural „Jędrusiów” jest hołdem dla lokalnego oporu i męczeństwa w czasie okupacji, w czarno-białej estetyce odzwierciedlającej surowość lat wojennych.  

W tej narracji brakuje jednak esencjonalnego elementu – symbolu polskiego mocarstwowości. Wprowadzenie motywu husarii jest strategicznie konieczne, aby stworzyć pełny łuk narracyjny polskiej historii militarnej w przestrzeni publicznej Połańca. Husaria, mimo że została zlikwidowana jako formacja bojowa w 1776 roku (czyli niecałe dwie dekady przed Uniwersałem Połanieckim Kościuszki), pozostaje niezrównanym symbolem potęgi, triumfu i złotego wieku Rzeczypospolitej (np. Bitwa pod Wiedniem 1683).  

Mural husarza stworzyłby niezbędny kontrapunkt triumfalny do istniejącej narracji o cierpieniu i walce. Stanowiłby on wizualne przypomnienie splendoru, który Kościuszko i jego kosynierzy w 1794 roku desperacko starali się ocalić. W ten sposób Połaniec, dzięki trzeciemu muralowi, symbolicznie przedstawiałby pełne spektrum historii: od zenitu (Husaria), przez schyłek/próbę ocalenia (Kościuszko), po odzyskanie/opór (Jędrusie). Ta komplementarność znacząco podnosi rangę historyczną całego miejskiego szlaku.

Husarz nie jest bezpośrednio związany z postacią lokalną Połańca, lecz pełni rolę potężnego symbolu ogólnonarodowego. Ten wybór tematyczny pozwala miastu włączyć się w ogólnopolski trend wykorzystywania motywów związanych z chwałą polskiej wojskowości, wzmacniając pozycjonowanie Połańca jako strażnika szerszej, triumfalnej historii Rzeczypospolitej. Ponadto, symbolika husarska pozostaje niezwykle żywa w polskiej tradycji militarnej. Do jej dziedzictwa nawiązuje wiele współczesnych jednostek wojskowych, a Święto Wojsk Lądowych obchodzone jest na pamiątkę wielkiego zwycięstwa husarii pod Wiedniem. Mural o tej tematyce ma zatem ogromny potencjał edukacyjny, rezonując z wartościami patriotycznymi i wojskowymi promowanymi na poziomie centralnym.

Implementacja modelu husarza z Miastka

Projekt muralu husarza w Miastku, autorstwa Tomasza Żuka, stanowi doskonały wzorzec logistyczny i finansowy do naśladowania w Połańcu. Ważnym czynnikiem sukcesu w Miastku była ekstremalna szybkość realizacji. Dzieło powstało błyskawicznie, w zaledwie dwa dni. Ta sprawność operacyjna świadczy o mistrzowskim wykorzystaniu techniki malarskiej, szczerze nie znam się na technologii ale podejrzewam, że natryskowej, podobnie jak w przypadku muralu „Jędrusiów” w Połańcu oraz o wysokiej efektywności w zarządzaniu projektem. Replikacja tego tempa realizacji w Połańcu z pewnością zminimalizuje koszty robocizny, ograniczy zakłócenia w przestrzeni publicznej oraz pozwoli na szybkie osiągnięcie wymiernego efektu promocyjnego. 

Ponadto, projekt w Miastku został sfinansowany w ramach rządowego Programu Dotacyjnego “Niepodległa”. Program ten, zarządzany przez Biuro “Niepodległa,” jest idealnie dopasowany do charakteru muralu husarza, które byłoby dziełem o tematyce historycznej i patriotycznej. Wykorzystanie tej ścieżki finansowania jest już sprawdzone i zwiększa szanse na skuteczne pozyskanie środków. Uznany malarz Tomasz Żuk, pochodzący z Koszalina, jest autorem dzieła w Miastku. Wykorzystanie jego umiejętności lub artysty o porównywalnym profilu specjalizującego się w szybkim, wielkoformatowym malarstwie historycznym, jest istotną rekomendacją strategiczną. Żuk posiada udokumentowane doświadczenie w realizacji dużych projektów street-artowych, także mówiąc po młodzieżowemu “nie byłoby wtopy”.

Zatrudnienie artysty o ugruntowanej renomie, który z sukcesem zrealizował tożsamy tematycznie projekt, zapewnia gwarancję wysokiej jakości artystycznej. Ta jakość jest niezbędna, aby mural spełniał zarówno cele edukacyjne, jak i estetyczne, a co za tym idzie, mógł pełnić funkcję skutecznej atrakcji turystycznej. Poprzez powierzenie zadania artyście o udokumentowanej efektywności, Połaniec może zmniejszyć potrzebę długotrwałego nadzoru artystycznego ze strony samorządu. Biorąc pod uwagę monumentalne wymiary istniejących murali w Połańcu, proponowany mural husarza powinien charakteryzować się podobną skalą, aby wizualnie konkurować w krajobrazie miejskim i zapewniać maksymalny efekt. 

Wymagania estetyczne dla Husarza powinny świadomie kontrastować z istniejącymi realizacjami. Mural „Jędrusie” jest czarno-biały, oddając nastrój wojenny. Mural Kościuszki operuje barwami historycznymi. Mural husarza musi symbolizować złoty wiek i triumf. Z tego względu, w projekcie graficznym powinny dominować bogate barwy, detale zbroi i skrzydeł, a także elementy złota i czerwieni, aby wizualnie odróżnić dzieło jako symbol militarnej chwały. 

Strategiczne umiejscowienie muralu husarza w Połańcu

Strategia lokalizacyjna ma fundamentalne znaczenie dla maksymalizacji wpływu muralu na wizerunek miasta i turystykę. Nowy mural nie powinien być umieszczony na kolejnym budynku szkolnym, ponieważ Połaniec posiada już dwa takie punkty tematyczne. Aby wzmocnić Szlak Murali Historycznych i nadać mu charakter miejski, a nie tylko edukacyjny, mural husarza musi być zlokalizowany na obiekcie o charakterze publicznym, komercyjnym lub kulturalnym, najlepiej w strategicznym punkcie komunikacyjnym. 

Najkorzystniejszą opcją jest lokalizacja, która jednocześnie zapewni największą widoczność i pozwoli na skuteczne włączenie kluczowego sponsora, a takim niewątpliwie moim zdaniem byłaby Enea Elektrownia Połaniec. Symbol husarza, reprezentujący siłę i potęgę militarną, idealnie współgra z narracją korporacyjną naszej flagowej firmy energetycznej, dostarczającej moc i stabilność regionowi. Najlepszym miejscem byłaby ściana boczna, któregoś z bloków zlokalizowanych na osiedlu w Połańcu, najlepiej tych, które znajdują się w centrum Połańca (przy pomniku Kościuszki) i nie są pojedynczymi stojącymi budynkami (bloki przy ul. Czarnieckiego). Ja, ze względów wiadomych, widziałbym taki mural na ścianie bocznej bloku przy ul. Głowackiego 2 w Połańcu : ) ale zupełnie nie miałbym z tym problemu, żeby husarz powstał w zupełnie innaej centralnej i strategicznie eksponowanej przestrzeń w naszym mieście mieście.

Realizacja trzeciego, strategicznie zlokalizowanego muralu, finalizuje możliwość oficjalnego stworzenia Miejskiego Szlaku Murali Historycznych Połańca. Sztuka uliczna, w tym murale, ma udowodniony wpływ na wzrost turystyki i stymulowanie lokalnych gospodarek. Szlak połanieckich murali (Husarz – Kościuszko – Jędrusie) zwiększy retencję turystów w mieście, wymagając od nich odwiedzenia trzech odrębnych punktów historycznych. Każdy punkt opowiada inną epokę historyczną, tworząc spójną i pouczającą trasę. Turystyka dziedzictwa, napędzana takimi wizualnymi opowieściami, przekłada się bezpośrednio na stymulację lokalnej gastronomii i usług. 

Oczywiście zdaje sobie sprawę z aktualnej sytuacji wielu inwestycji realizowanych w Połańcu, aczkolwiek koszty związane z jego wykonaniem nie są duże. Husarz wypełni istniejącą lukę narracyjną, wprowadzając do miejskiej opowieści element triumfu i chwały militarnej, komplementarny wobec dotychczasowych murali Kościuszki i „Jędrusiów”. Realizacja tego przedsięwzięcia z pewnoscią podniesie rangę Połańca, wzmacniając i potwierdzając jego rolę jako ośrodka dbającego o dziedzictwo narodowe i atrakcyjnego celu turystyki historycznej.

Zagłosuj w ankiecie